Công dụng của cây Đài hái đối với sức khỏe của bạn

Còn gọi là du qua, dây mỡ lợn, dây hái, then hái, mướp rưng, dây sén, mak king (Lào), Kigarasu-uri (Nhật).

Tên khoa học Hodgsonia macrocarpa (Blume) Cogn. (Trichosanthes macrocarpa Blume).

Thuộc họ Bí Cucurbitaceae.

Cây Đài hái

Mô tả cây

Đài hái là một loại dây leo, mọc khỏe, thân nhẵn, có thể dài hơn 30cm, Lá hình tim, phiến chia 3 hay 5 thùy, và rộng chừng 15-25cm, mặt trên màu xanh lục, mặt dưới màu nhạt hơn, dai, cứng nhẵn; thùy thuôn dài đầu nhọn. Khi còn non lá có thể dài không chia thùy hay chỉ có 2 thùy. Tua cuốn to khỏe và quăn xoắn. Hoa đực mọc thành chùm với dạng ngù. Hoa cái đơn độc, ở kẽ lá. Quả hình cầu, to bằng đầu người, đường kính có thể đạt tới 20cm, trên có chừng 10 – 12 khía trông không rõ, cùi trắng. Hạt từ 6 – 12 rất to, dài tới 8 cm, rộng tới 5cm, hình trứng, dẹt, có lá mầm rất phát triển, một mặt phẳng một mặt khum.

Phân bố, thu hái và chế biến

Cây đài hái là 1 cây rất đẹp. Hiện nay mọc hoang leo lên trên các cây to khác trong rừng, phía trên chia thành nhiều cành mọc sen kẽ nhau và phủ trên cây tựa những lá màu xanh thẫm. trông rất đặc biệt. Việc thí nghiệm trồng ở đồng bằng chưa phát triển được. Có khi trồng cho quả, có khi chậm ra quả hay không thấy ra quả. Chưa rõ nguyên nhân. Người ta nói có cây đực ,cây cái. Cần theo dõi kiểm tra xác định lại.

Thường được hoạch tại các tỉnh Hà Tuyên, Vĩnh Phúc, Phú Thọ, Bắc Thái, Thanh Hóa, Nghệ Tĩnh và các tỉnh miền núi nói chung.

Có mọc cả ở một số tỉnh miền nam Trung Quốc, Ấn Độ, Indonexya, Malaixia, Nhật Bản.

Do hạt nhẹ, nổi trên mặt nước, cho nên vào mùa mưa hạt cây trôi theo dòng suối và sông ngòi ra tận ngoài bờ biển.

Mùa thu hái quả vào các tháng 11 – 12 đến tháng 1 – 2 năm sau.

Thành phần hóa học

Hạt chứa rất nhiều đầu, tỷ lệ có thể đạt tới 60 – 65%. Dầu hơi đặc, màu vàng nhạt, không mùi, không bị, gần giống mỡ lợn, do đó có nơi còn gọi cây này là cây mỡ lợn. Để lắng, dầu sẽ tách thành 2 lớp, lớp trên chứa chừng 20% panmitin, lớp dưới gồm chủ yêu là chất olein.

Hạt sống có vị đắng và có thể chứa một chất đắng, có thể là 1 ancaloit, hoặc 1 glucozit, hoặc một chất độc khác. Tuy nhiên hạt không thấy có độc tính, vì đồng bào những vùng có cây này vẫn dùng nướng ăn hay giã với muối ăn như ta ăn muối lạc.

Công dụng và liều dùng

Tại Việt Nam, qảu và hạt đài hái ít thấy được dùng làm thuốc. Đồng bào những nơi có cây chỉ lấy hạt để ép làm dầu để ăn thay mỡ lợn, hay để thắp đèn. Có khi nướng chín mà ăn.

Tại Indonexya, người ta dùng dầu đài hái để xoa bụng những người phụ nữ mới ở cữ, đồng thời phụ nữ uống nước sắc gừng. Người ta còn trộn tro lá địa liền với dầu đài hái và dầu dừa để bôi vào vú phụ nữ bị sưng.

Lá đài hái còn dùng sắc hay đốt lấy khói xông chữa bệnh loét mũi.

Thân dài hái ép lấy nước cũng dùng nhỏ mũi để chữa bệnh loét mũi.

Đỗ Tất Lợi (2004), Những cây thuốc và vị thuốc Việt Nam, NXB Y học

0/5 (0 Reviews)

Your Comment